Sophie Adenot en het laatste hoofdstuk van het Fluid Science Laboratory

Op 27 februari zal ESA-astronaut Sophie Adenot de laatste wetenschappelijke activiteit uitvoeren in het Fluid Science Laboratory (FSL) aan boord van het internationale ruimtestation (ISS), voordat deze in de zomer van 2026 buiten gebruik wordt gesteld. Sophie zal de "PASTA-3-stalen" in de Soft Matter Dynamics (SMD) experimentcontainer vervangen voor het bestuderen van emulsies in microzwaartekracht.

Deze activiteit is voorbereid door de operatoren van het Belgian User Support and Operations Centre (B.USOC), die Sophie operationele ondersteuning zullen bieden vanuit hun controlecentrum bij het Koninklijk Belgisch Instituut voor Ruimte-Aeronomie (BIRA-IASB) in Ukkel.

Update 27/02/2027: De activiteit van Sophie die voorzien was voor vandaag is afgeschaft vanwege onregelmatigheden die geobserveerd werden bij het uitpakken van de stalen. De vorige stalen werden opnieuw geïnstalleerd in afwachting van een analyse van de afwijkingen en een besluit over de volgende stappen. 

Fluid Science Laboratory

Het FSL is een wetenschappelijke lading in de Columbus-module aan boord van het ISS. Het is ontworpen om experimenten op het gebied van vloeistofdynamica in microzwaartekracht uit te voeren. Er zijn verschillende experimenten uitgevoerd binnen het FSL, met name binnen de SMD-experimentcontainer, die het mogelijk maakt om zachte materie zoals korrelig materiaal, schuim, gels en emulsies te bestuderen.

In de SMD-experimentcontainer worden de stalen door middel van een zuiger in beweging gebracht en vervolgens door meerdere camera's en sensoren gemonitord om hun gedrag in microzwaartekracht te bestuderen. Tussen twee reeksen wetenschappelijke experimenten worden de stalen door een astronaut aan boord van het ISS vervangen, onder toezicht en begeleiding van operatoren van het B.USOC als FSL verantwoordelijken. 

Hun taak omvat de voorbereiding van het experiment, interacties met stakeholders (wetenschappers, de experiment developer, het Columbus-controlecentrum en NASA), het aansturen en monitoren van het experiment, de ontvangst van de telemetriegegevens en de overdracht van wetenschappelijke gegevens aan wetenschappers voor analyse.

PASTA in de ruimte!

De stalen voor deze activiteit, bekend als “PASTA”, behoren tot het “PArticle STAbilized emulsions”-experiment, dat de SMD-container gebruikt om de stabiliteit van verschillende emulsies te bestuderen. Emulsies zijn mengsels van twee of meer vloeistoffen die normaal niet kunnen worden gemengd, zoals olie en water. 

PASTA-3 verwijst naar de derde reeks PASTA-stalen die worden bestudeerd sinds de wetenschappelijke campagne in 2022 van start ging. Voor elke missie-iteratie in de ruimte kan beginnen, vindt er een Mission Readiness Test plaatsop de grond vanuit het BIRA-IASB, waar de operationele procedures en de officiële stalen worden gecontroleerd voordat ze uiteindelijk naar het ISS worden gestuurd voor gebruik in FSL. Voor dit type test gebruikt B.USOC een technisch model van de FSL: een bijna exacte kopie van het rek aan boord.

De stalen die door Sophie zullen worden geïnstalleerd maken deel uit van een batch van acht PASTA-3-monstereenheden die in september 2025 aan boord van het Cygnus NG-23 voertuig naar het ISS zijn gebracht en in de Columbus-module zijn opgeborgen.

Een eerste set stalen werd op 29 september 2025 geïnstalleerd door de Amerikaanse astronaut Jonny Kim.

Een tweedelige missie

Tijdens de bemanningsactiviteit op 29 september 2025, toen de SMD-container werd vervangen vanwege hardwareproblemen, werden 5 van de 8 beschikbare PASTA-3-stalen geïnstalleerd in de carrousel van de SMD-container. De SMD-carrousel biedt plaats aan maximaal 5 stalen, waarbij elke staal vier afzonderlijke cellen bevat. Sophie zal 3 van de reeds geïnstalleerde PASTA-3-stalen vervangen. De verwijderde stalen worden aan boord van het ISS opgeborgen totdat ze uiteindelijk naar de aarde worden teruggebracht voor verdere analyse.

De PASTA-3 stalen zullen gedurende een periode van 4 maanden worden onderzocht, waarbij B.USOC het experiment zal uitvoeren en monitoren en de telemetrie- en camerabeelden zal verzamelen.

Het laatste hoofdstuk van de FSL-missie  

De FSL-missie zal naar verwachting in de zomer van 2026 worden beëindigd, waarbij de wetenschappelijke activiteiten tot juni zullen worden voortgezet. Na meer dan 18 jaar aan boord van het ISS en onderhouden te zijn geweest door talloze astronauten en USOC-personeel uit heel Europa, zal B.USOC de leiding nemen over de ontmantelingsactiviteiten voor FSL. Aangezien FSL oorspronkelijk was ontworpen voor een operationele levensduur van 10 jaar, is het einde van de missie meer dan 8 jaar later een feestelijke gebeurtenis voor B.USOC.

Meer informatie:

• Belgian User Support and Operations Centre (B.USOC)
• PASTA: begrijpen hoe emulsies zoals mayonaise werken door microzwaartekrachtonderzoek (BIRA nieuwsbericht)
• PASTA behind the scenes, a B.USOC operator explains (You Tube video)
• Official start of ESA astronaut Sophie Adenot’s εpsilon mission (ESA nieuwsbericht)